Vadeli İşlem (Futures) Nedir?

Perpetual, kaldıraç ve spot ile farkı

Vadeli işlem (futures), bir varlığın fiyatı üzerine kaldıraçlı sözleşme alıp satmandır. Coini fiziksel olarak tutmazsın; sadece fiyat hareketine pozisyon alırsın. Kripto piyasasının çoğu vadeli hacmi perpetual (süresiz) sözleşmelerdir — vadesi yoktur, funding mekanizmasıyla spot fiyata bağlı kalır.

Kısaca tanımı

Vadeli işlemde bir sözleşme alır ya da satarsın. Bu sözleşme, dayanak varlığın (örneğin BTC) fiyatını takip eder. Kaldıraç sayesinde küçük teminatla büyük pozisyon açabilir, hem yükselişe (long) hem düşüşe (short) oynayabilirsin. Spot alımdan farkı, gerçek coini elinde tutmaman ve kaldıraç kullanabilmendir.

Perpetual (süresiz) nedir?

Geleneksel vadeli sözleşmelerin bir bitiş tarihi (vade) vardır. Perpetual sözleşmelerde ise vade yoktur — pozisyonu istediğin kadar açık tutabilirsin. Fiyatın spot piyasadan kopmaması için düzenli aralıklarla funding (fonlama) ödemesi yapılır: bu, long ve short taraflar arasında el değiştiren küçük bir ücrettir ve fiyatı spota yakın tutar.

Spot ile farkı

• Sahiplik: Spotta coini gerçekten alırsın; vadelide bir sözleşme tutarsın.
• Kaldıraç: Spotta genelde yoktur; vadelide kaldıraç kullanabilirsin.
• Yön: Spotta sadece yükselişte kazanırsın; vadelide short ile düşüşte de kazanabilirsin.
• Risk: Vadelide likidasyon riski vardır; spotta coinin değeri düşse de likide olmazsın.

Nasıl çalışır?

Riskleri

1. Likidasyon. Fiyat aleyhine yeterince hareket ederse pozisyonun tasfiye olur ve marjinini kaybedersin.
2. Kaldıraç baskısı. Kaldıraç kazancı büyüttüğü gibi kaybı da büyütür; pozisyon boyutunu kontrol et.
3. Funding maliyeti. Uzun süre açık tutulan pozisyonlarda funding ödemeleri birikir.

Sık sorulan sorular

İlgili rehberler & araçlar

⚠️ Bu içerik yalnızca eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Kripto vadeli işlemler yüksek risk taşır. Kararlarından yalnızca sen sorumlusun.